کاربرد آنزیم ها در خوراک طیور از دیدگاه فیزیولوژیک

از دیــدگاه فیزیولوژیکــی، آنزیمهــا پروتئینهـای فعالـی هسـتند کـه بـه عنـوان کاتالیـزور و یـا در جهـت سـرعت بخشـیدن بـه واکنشـهای شـیمیایی ( تـا حـدود یـک میلیــون بــار) عمــل مــی کننـد. تــا کنــون بیــش از 3000 نــوع آنزیــم مختلــف شناســایی شــده اســت.

بــه طــور کلـی تمامـی آنزیمهـا بـه شـرایط محیطـی حســاس هســتند و بهتریــن عملکــرد آنهــا در درجــه حــرارت مالیــم و pH حــدود 8 – 6 مــی باشــد. آنزیــم هــا ترکیبــات مصـرف شـدنی نیسـتند و بعـد از اینکـه در واکنـش شـیمیایی شـرکت کردنـد تغییـری در شــکل و ترکیــب آنهــا بــه وجــود نمــی آیـد. بنابرایـن بعدازآنجـام کار مـی تواننـد مجــددا روی مــاده غذایــی دیگــری کار کننـد.

از دیـدگاه تئـوری، فعالیـت آنزیم هـا مـی توانـد بطـور مـداوم صـورت گیـرد امـا در عمــل، همــان گونــه کــه اشــاره شــد آنزیمهـا از پروتئینهـا بـوده و بعـد از مدتـی بــه طــور طبیعــی شکســته و غیــر فعــال شــده و خــود نیــز هضــم مــی گردنــد.

بـه نظـر مـی رسـد مهمتریـن کار آنزیم ها در دســتگاه گــوارش طیــور، شکســتن دیــواره ســلولی مــواد غذایــی جیــره مــی باشــد و بدیــن وســیله مخلوطــی یکنواخــت از مــواد مغــذی را بوجــود مــی آورنــد، در نتیجــه قابلیــت هضــم مــواد غذایــی بــه خصــوص کربــو هیدراتهــا را افزایــش مــی دهنــد. همانطــور کــه در جــدول شــماره 1 نشــان داده شــده در طیــور تولیــد آنزیمهــای آمیــاز و پروتئــاز لوزالمعــده در اوایــل رشــد بســیار کــم اســت بــه طــوری کــه در طــی چنــد روز اول مقـدار ایـن آنزیمهـا بـرای هضـم مـواد غذایــی ناکافــی اســت لــذا افــزودن آنزیــم بـه جیـره ایـن حیوانـات بسـیار مفیـد بـه نظــر مــی رسـد.


ساختمان دیواره سلولی آندوسپرم
دیـواره سـلولی آندوسـپرم از بخـش هـاکربوهیدراتــی و مقــدار کمــی پروتئیــن و اســیدهای فنولیــک تشــکیل شــده اســت. بخــش کربــو هیدراتــی شــامل مــوارد زیــر است.
1- پلی ساکاریدها که عبارتند از:
الف) سلولز
ب) همی سلولز
ج ) پنتوزان

2- الیگو ساکاریدها که شامل:
الف) رافینوز
ب) استاکیوز می باشد.


رشــته هــای باریــک ســلولز در بیــن پلیمرهــای غیــر ســلولزی احاطــه شــده اســت و زنجیــره هــای گلــوکان ســلولز بــه شـکلی سـازمان یافتـه بـه همدیگـر اتصـال دارنــد بــه طــوری کــه ایــن کربوهیدراتهــا در اثــر ایــن نــوع اتصــال غیــر محلــول بــوده و نســبت بــه هضــم آنزیمــی مقــاوم مــی باشــند.

مقــدار ســلولز موجــود در دیــواره ســلولی آندوســپرم دانــه غلات کـم اسـت و لـذا از نظـر تغذیـه ای اهمیـت کمــی دارد. عمــده کربوهیــدرات دیــواره ســلولی ایــن ســلولها از هتروپلیمرهایــی نظیــر بتاگلــوکان و آربینوزایلــن(پنتــوزان) تشـکیل شـده اسـت .هـر دو پلیمـر مذکـور در دانــه غلات وجــود دارد. ولــی نســبت آنهــا بــه یکدیگــر و مقــدار کلــی آنهــا در دانههــا متغیــر اســت.

به عنــوان مثــال درجـو ویـوالف بتاگلـوکان بیشـتر اسـت در حالی کــه در گنــدم وچــاودار و تریتیکالــه، آرابینوزهـا در سـطوح بیشـتری یافـت مـی شــوند. پروتئیــن هــا و اســیدهای فنولیــک در مقادیـر کمـی در دیـواره سـلولی یافـت شـده و لیکـن نقـش مهمـی را در پایـداری دیــواره ســلول بــازی مــی کنند. اســیدهای فنولیـک (عمدتـا” اسـید فرولیـک) به طـور عمــده بــا آرابینوزایلنهــا اســتریفه شــده اســت.

اثرات تغذیه ای پلی ساکاریدهای غیر سلولزی
نشاســته موجــود در غــلات در داخــل سـلولهای آندوسـپرم قـرار دارنـد، لـذا بـرای دســتیابی بــه ایــن منبــع انــرژی تجزیــه دیــواره ســلولی آندوســپرم بســیار حائــز اهمیــت اســت از ایــن رو آنزیمهــا نقــش بســیار مهمــی را در اســتفاده بهینــه از مــواد نشاســته ای موجــود در غلات ایفــا مــی کننــد.

اثرات تغذیه ای پلی ساکاریدهای غیرنشاسته ای:
پلی سـاکاریدهای غیـر نشاسـته ای به دو بخـش محلـول و نـا محلـول در آب تقسـیم بنــدی مــی شــوند. بخشــهای محلــول کــه شــامل بتاگلــوکان و آرابینوزایلــن اســت در مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـن مـواد مغـذی ماننـد نشاسـته توسـط طیـور نقـش مهـم و تعییـن کننـده ای را ایفـا مـی کننـد.

  1. مکانیســم اثــر ایــن مــواد بــه دو صــورت قابــل تفســیر است:
     پـس از خـوردن دانـه، بتاگلـوکان و آربینوزایلــن حـل شــده و موجــب افزایــش ویســکوزیته مــواد هضمــی مــی شــوند. از ایــن مکانیســم بــه عنــوان عامــل عمــده محــدود کننــده ارزش تغذیــه ای جــو، یــوالف، چــاودار و گنــدم یــاد مــی شــود.
  2. دیـواره سـلولی کـه بخـش عمـدهای از آن را ایـن مـواد تشـکیل مـی دهنـد بـه عنــوان ســدی در راه رســیدن آنزیم هــای هضمــی بــه مــواد مغــذی یــا عاملــی کــه ســرعت ایــن کار را کــم مــی کننــد عمــل مـی نمایـد.

در نتیجـه افزایـش ویسـکوزیته مــواد هضمــی، ســرعت انتشــار آنزیمهــا، انتشــار مــواد مغــذی و حرکــت مــواد در دسـتگاه گـوارش همگـی کمتـر مـی شـود و در نتیجـه هضـم و جـذب مـواد مغـذی و میـزان مصـرف خـوراک پاییـن مـی آیـد.

هــر چــه مولکــول بزرگتــر باشــد اثــر افزایــش ویســکوزیته بــر ســرعت انتشــار آن بیشــتر خواهــد بــود در نتیجــه چربیهــا بــه واســطه بزرگــی ذرات بیــش از ســایر مــواد مغــذی تحــت تأثیــر قــرار مــی گیرنــد.

کنــد شــدن حرکــت مواد هضمــی در دســتگاه گــوارش موجــب افزایـش جمعیـت میکروبـی در روده کوچک می شـود کـه اثـر منفی بـر عملکـرد حیوان مــی گــذارد. از طــرف دیگــر افزایــش ویسـکوزیته موجـب کاهـش سـطح برخـی از آنزیمهـای لوزالمعـده از جملـه آمیـاز در مجـرای روده کوچـک مـی شـود.

اثـر دیگـر دیـواره سـلولی همـان گونـه کـه ذکر شـده ایجــاد کــردن ســدی در برابــر دســتیابی آنزیمهــا بــه نشاســته و پروتئیــن داخــل سـلول و یـا کنـد کـردن دسـتیابی آنزیمهـا بـه مـواد مذکـور مـی باشـد کـه درنتیجـه ایــن کار از قابلیــت هضــم مــواد مغــذی مذکـور کاسـته شـده و یـا آزاد شـدن آنهـا بـه تأخیـر مـی افتـد یعنـی در انتهـای روده کوچــک آزاد مــی شــوند. علــاوه بــر اثــرات مذکــور، بتاگلــوکان هضــم نشــده موجــب چســبندگی مدفــوع در حیــوان مــی شــود کــه وضعیــت بســتر را نامطلــوب مــی ســازد.

در طیــور تخمگـذار ایـن مـورد باعـث افزایـش تخـم مرغهـای کثیـف مـی گـردد. بـا توجـه بـه مطالــب فــوق برخــی از غلات بــه دلیــل داشـتن مـواد مذکـور میـزان انـرژی قابـل متابولیســم کمتــری را نســبت بــه غالتــی نظیـر ذرت در تغذیـه طیـور بخصـوص طیور گوشــتی دارنــد.

بنابرایــن در زمانــی کــه از ایــن گونــه غلات (جــو، یــوالف، چــاودار و گنــدم) بــه مقــدار بیــش از حــد توصیــه شــده اســتفاده مــی شــود، اســتفاده از آنزیــم جهــت حداکثــر بهــره وری از مــواد مغـذی موجـود در ایـن غـات الزم بـه نظـر مــی رســد. بایــد توجــه داشــت کــه آنزیمهــای تجارتــی موجــود هــر کــدام بــر روی پلــی سـاکاریدهای مخصوصـی عمـل مـی کننـد. بــه طــور مثــال در جیــره ای کــه از دانــه جــو و گنــدم تشــکیل شــده بــه ترتیــب مـی تـوان از آنزیمهـای گلوکانـاز و گزیالنـاز اسـتفاده نمـود کـه بطـور کامـل در جـداول شــماره 2 و 3 ذکــر شــده اســت.

بـه طــور کلــی در نتیجــه اســتفاده از آنزیـم، قابلیـت هضـم چربیهـا، پروتئینهـا و بخصــوص کربوهیدراتهــا بهبــود یافتــه و باعــث افزایــش انــرژی قابــل متابولیســم ظاهــری مــی شــود. البتــه ایــن مقــدار بســته بــه نــوع آنزیــم تهیــه شــده در کارخانجــات مختلــف متفــاوت اســت و در هنــگام مصــرف بایــد بــه میــزان توصیــه شــده توجــه شــود.

طبــق گزارشــات، اکثــر محققیــن معتقدنــد کــه افــزودن آنزیــم بــه جیــره غذایـی طیـور، باعـث اثـرات ذیـل خواهـد شــد:

  1. بالا بردن قابلیت هضم
  2. پایین آوردن هزینه دان
  3. بهبود در وضعیت شیمیایی بستر
  4. بهتر شدن ضریب تبدیل
  5. کمک به محیط زیست از طریق کاهش مواد آلی دفع شده

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا